Hastaneye gidiş

Doktorunuzla sezaryen operasyonuna karar verdiğiniz günün
sabahında sezaryen saatinden 30-60 dakika önce hastanede olmanız gerekir (bazı
doktorlar bir gece önceden hastaneye yatırmayı uygun görürler). Anestezi türü
ne olursa olsun (epidural ya da genel) eğer ameliyatınız sabah erken saatte
olacaksa gece saat 24:00'den sonra hiçbir şey yegöğüsniz ve içgöğüsniz gerekir.
Ameliyat saatinin daha geç olduğu durumlarda en az 6 saat öncesine kadar yemek
yiyebilir, su içebilirsiniz. Örneğin ameliyatınız sabah saat 10:00'da
planlanıyorsa saat 04:00'den itibaren yeme içme işine son vermelisiniz. Bu son
derece katı bir uygulama olup aynı oruç tutar gibi ağızdan mideye hiçbir şey girmeyecek
şekilde uygulanmalıdır. Genel anestezi sırasında verilen kas gevşeticilerin
etkisiyle mide içeriği geri gelip akciğerlere kaçabileceğinden midenin boş
olması çok önemlidir. Epidural anestezi ile sezaryen olacak bile olsanız tedbir
olarak miummanin boş olması gerekir.

Hastanede yatış işlemleriniz tamamlanıp odanıza alındıktan
sonra hazırlık aşaması başlar

Preoperatif (ameliyat öncesi hazırlık)

Odanıza yerleştikten sonra hemşire gelerek durumunuz ile
ilgili öykünüzü alır ve gerekli onay formlarını imzalatır. Daha sonra ameliyat
sahasının temizliğini kontrol eder. Eğer kesi alanında tüyler varsa bunları
traş eder. Eğer doktorunuzun bu yönde bir istemi varsa barsaklarınızı boşaltmak
için lavman yapar. Lavman makattan barsağın son kısmı içine verilen az miktarda
bir sıvı şeklinde yapılır ve çok fazla rahatsızlık verici bir uygulama
değildir. Sezaryen operasyonları öncesi lavman yapılması vacip değildir. Lavman
yapıldıktan sonra tuvalete giderek barsaklarınızı boşaltmanız beklenir. Bunun
için genelde 5 dakika yeterli olmaktadır. Daha sonra ameliyata giderken
giyeceğiniz önlük giydirilir. Ameliyat sıranız geldiğinde ameliyathane
personeli sedye ile sizi ameliyathaneye götürür. Sedyeye geçmeden önce tuvalete
giderek mesanenizi boşaltmanız gereklidir.

Ameliyathanede hazırlık

Ameliyat salonuna ulaştığınızda buranın tahmin ettiğinizden
daha kalabalık olduğunu fark edeceksiniz. İlk önce sedyeden ameliyat masasına
geçmeniz istenir. Daha sonra kolunuzdan ince bir katater girilerek serum
bağlanır. Diğer kolunuza ise tansiyon aleti takılır. Göğüs kafesi üzerine
ameliyat sırasında kalp atımlarınızı monitörde izlemek için küçük transducerler
yapıştırılır. Baş parmağınıza ise kanınızdaki oksijen miktarını ölçen bir
mandal takılır. Epidural anestezi uygulanacak ise oturur ya da yan yatar
pozisyonda takılabilir. Genel anestezi ise takılan bu ince katater yardımı ile
damar yolundan yapılır. Epirural kateter takıldıktan ya da genel anestezi
yapılacaksa anestezi uzmanı sizi uyuttuktan sonra mesanenize sonda takılır.

Tüm karın bölgesi göğüs altından bacakların yarısına kadar
antiseptik solüsyon ile temizlendikten sonra sadece ameliyat sahası açıkta
kalacak şekilde steril örtüler örtülür. Artık bebeği çıkartmaya başlamak için
her şey hazırdır. (Bu aşamada farklı uygulamalar vardır. Bazı doktorlar bebeğe
az anestezi gitsin diye tüm hazırlıkları hasta daha uyumadan yaparlar. Sonda
takılması, hastanın boyanması ve örtülmesi işlemlerini hasta uyanıkken
yaparlar. Bu yaklaşım eski tip anestezi ilaçları için geçerli olabilir ancak modern
ve güvenli ilaçların kullanılması durumunda bu tür bir yaklaşım hastaya
rahatsızlık ve endişe vermekten diğer bir işe yaramaz. Bazı doktorlar ise
sondayı daha hasta odasındayken taktırmayı tercih ederken bazıları da hiç idrar
sondası taktırmaz).

Sezaryen

Tüm hazırlıkların tamam olduğu doktorlar ve hemşire
tarafından son kez kontrol edildikten sonra operasyona başlanır. Yasal olarak
operasyonda en az biri uzman olmak vacipıyla iki hekim hazır bulunmak
zorundadır. Yasal zorunluluk böyle olmakla birlikte tüm sezaryen operasyonları
ameliyatı yapan ve ona asiste eden iki kadın Zayıflamaları ve gebe uzmanı
tarafından yapılır. İlk önce cilt kesilir. Kesinin yeri kasık bölgesinde
ortadaki kemiğin iki parmak üzeridir. Bu genelde kasık tüylerinin başladığı
çizgiye denk gelen alandır. Kesinin büyüklüğü yaklaşık 10 santimetre kadardır.
Ardından sırasıyla ciltaltı yağ dokusu ve karın duvarın en güçlü tabakası olan
rektus kası kılıfı (fasya) kesilir. Daha sonra karın kasları (rektus kası) ve
karın zarı (pariyetal periton) açılarak karın boşluğuna girilir. Rahimin
üzerini örten ince zar tabakası (visseral periton) kesilerek rahim kasına
(myometrium) erişilir. Ardından bu tabaka da açılarak bebeği çevreleyen keseye
ulaşılır.Kese patlatıldıktan sonra bebeğin kafası ve ardından gövdesi
doğurtulur. Bebek doğurtulurken asiste eden doktor rahmin tepesinden bastırarak
operatöre yardımcı olur. Eğer sezaryen epidural anestezi ile oluyor ise bu
aşamada karın bölgenizde bir baskı hissedebilirsiniz. Bebek, doğurtulduktan
sonra hemen göbek kordonu bağlanıp kesilerek ameliyathanede bulunan bebek
doktoruna teslim edilir. Bebek doğduktan hemen sonra size koruyucu ilaç
yapılır.

Bebeğin eşi (plasenta) çıkartıldıktan sonra rahimin içi
temizlenir ve kapatma işlemine başlanır. Kesilen tabakalar tek tek dikilir.
Önce uterus kası kapatılır. Ardından kanama kontrolü yapılır. Kanayan yerler
varsa buralara ek dikişler atılır. Kanama olmadığından emin olunduktan sonra
visseral periton dikilir (Bazı doktorlar bu tabakayı dikmeden bırakabilir.Yapılan
çalışmalarda vissereal peritonun dikilmesi ile dikilgöğüssi arasında herhangi
bir fark olmadığı bulunmuştur). Karın boşluğu temizlendikten sonra pariyeteal
periton ve ardından kas tabakası dikilir (Bazı doktorlar bu tabakaları dikmeden
bırakabilir. Yapılan çalışmalarda pariyetal peritonun ve kasın dikilmesi ile
dikilgöğüssi arasında herhangi bir fark olmadığı bulunmuştur). Daha sonra kas
kılıfı altındaki kanayan alanlar koterize edilerek kanama kontrolü sağlanır.
Kas kılıfı dikilerek kapatılır. Kapatma işleminin en önemli aşaması budur. Bu
tabaka karın içi organların fıtıklaşmasını engelleyen tabakadır. Ardından cilt
altı kanamalar kontrol edilerek bu kat da dikilir ve sıra tene gelir. Cilt
boydan boya dışarıdan ve uçlarında hiçbir dikiş ipliği görülmeyecek şekilde
estetik olarak kapatılır ve operasyon tamamlanır. Cilt dikişlerinin daha sonra
alınması gerekmez. Bunlar siz fark etmeden kendiliğinden vücut tarafından
eritilirler.

Halk arasında bu dikiş türü hatalı olarak laser dikiş olarak
bilinmektedir. Laser dikmeye ve birleştirmeye değil kesmeye yarayan bir
tekniktir. Laser dikişi diye birşey yoktur. Yapılan estetik dikiştir.

Uygulamalar arasında fark olmasa da kullanılan dikiş
malzemesi arasında hekimler arasında ciddi farklar vardır. Bazı doktorlar fasya
tabakası dışında tüm tabakalarda katgüt adı verilen organik bir materyal
kullanmayı tercih ederler. Bu dikiş materyali koyun ve sığırların
barsaklarından üretilmektedir. Organik olduğu için reaksiyon gelişme olasılığı
bulunur. Gelişmiş ülkelerde yaygın kullanımı uzunca bir süre önce terk
edilmiştir. Deli dana salgınından sonra ameliyatlarda kullanılmaması
önerilmektedir. Önerilen materyal bizim de her tabakada tercih ettiğimiz
sentetik materyallerdir. En sık vicryl adı verilen iplik kullanılır. Bu iplik
hem katgüte göre daha güçlü hem de daha güvenlidir. Katgüt tercih eden
doktorlar fasya tabakasını vicryl ile dikerler. Fasya katgüt ile dikildiğinde
fıtık olma olasılığı çok yüksektir. Katgüt ile vicryl arasındaki en önemli
belirleyici faktör maliyettir. Katgüt çok ucuz bir materyalken vicryl oldukça
pahalıdır.

Sezaryen operasyonunda kesilen tabakalar

Cilt

Cilt altı yağ dokusu

Fasya (kas kılıfı)

Karın ön duvarı kası (Rektus kası) *

Pariyetal periton (Karın zarı) *

Visseral periton (Rahimi çevreleyen zar) *

Myometrium (Rahimi oluşturan kas)

Amniyon kesesi (Bebeğin çevreleyen zar) **

* Kapatılırken dikilmeden bırakılabilir.

** Tabaka olarak sayılmaz.

Ameliyattan hemen sonra

Cilt dikişi tamamlandıktan sonra hemşire yaranın üzerini
antiseptik solüsyon ile temizler ve pansuman materyali ile kapatır. Ardından
hastanın vücudunu steril su ile siler. Bu esnada eğer genel anestezi uygulanmış
ise hasta uyanmaya başlamıştır. Ameliyathaneden çıktıktan sonra ayılma odasında
30 dakika kadar gözlem altında bekletilip tüm bulguların dengede olduğu
görülünce hasta odasına çıkartılır ve yatağına alınır.

Odada

Operasyonun olduğu gün ameliyat sonrası (postop) sıfırıncı
gün olarak kabul edilir. Odanıza geldiğinizde eğer idrar sondası takılmış ise
bu yerinde olacaktır. İdrarınız varmış gibi hissedebilirsiniz ancak bu
yanılsamadır ve sonda mesanede biriken idrarı boşaltmaktadır. Bugünde damardan
serum uygulaması devam eder. Postop dönemde yaklaşık 3 litre sıvı alırsınız.
Kendinizi iyi hissettiğinizde azar azar su içebilirsiniz. Ameliyattan 6-8 saat
sonra rejim 1 adı verilen komposto, hoşaf gibi sıvı maddeler verilecektir. Bu
gün su ve size hastane tarafından verilenler dışında diğer herhangi bir yiyecek
maddesi almamalısınız (bazı doktorlar ameliyat sonrası 24 saat süreyle ağızdan
hiçbir şey vergöğüsyi tercih ederler. Bazı doktorlar ise hasta gaz çıkarana
kadar ağızdan beslemeyip damardan sıvı verirler). Ameliyattan 6-8 saat sonra
sondanız çıkartılabilir ya da ertesi güne kadar yerinde tutulabilir.

Ameliyattan 6-8 saat sonra hemşireler sizi ayağa kaldırıp
oda içinde dolaştırırlar. Mobilizasyon adı verilen dolaşabilme izni son derece
önemlidir. Ameliyat sırasında hem karın boşluğu açıldığı ve barsaklar havayla
temas ettiği hem de ameliyatta kullanılan gaz gevşeticilerin etkisi ile barsak
hareketleriniz durur. Ne kadar erken mobilize olursanız barsak hareketlerinin
normale dönmesi o kadar kolay ve çabuk olmaktadır. İlk kez ayağa kalktığınızda
baş dönmesi ve göz kararması yaşayabilirsiniz. Bu normal bir durumdur.
Kendinizi ayağa kalkacak kadar güçlü hissetmiyorsanız zorlamayın. Yatak içinde
bacaklarınızı hareket ettirmeniz de ilk gün için yeterli olabilir (bazı
doktorlar hastayı 24 saat ayağa kaldırmamayı tercih edebilirler). Yatak içinde
sağ ya da sol yanınıza dönmenizin herhangi bir sakıncası ya da riski yoktur.

Ağrı ameliyat sonrası hasta ve hasta yakınlarının en çok
çekindiği mevzudur. Eğer sezaryeniniz epidural anestezi ile yapılmışsa bu mevzuda
endişe yaşamanıza gerek yoktur. Epidural kataterden sürekli düşük miktarda ağrı
kesici verilmektedir. Eğer verilen miktar yeterli gelmez ise epidural katatere
ilaç gönderen czın düğmesine basarak kendiniz ek dozlar verebilirsiniz. Genel
anestezi ile yapılan ameliyatlar sonrasında hastaya PCA (patient controlled
analgesia, Hasta kontrollü ağrı giderimi) uygulanır. Bu damar yoluna bağlanan
ikinci bir boru yardımıyla ağrı kesici verilmesidir. Hortumun ucu PCA czına
bağlıdır. Bu czdan çıkan bir düğme sizin elinize verilir. Ağrı hissettiğinizde
bu düğmeye basarak PCA aletinin damar yolundan ağrı kesici ilaç göndermesini
kendiniz sağlarsınız. Czın belirli aralıklarla ve toplamda gönderebileceği
azami ilaç miktarı anestezi doktoru tarafından önceden ayarlanmıştır. Bu
nedenle siz düğmeye fazla da bassanız cz ayarlandığı dozdan fazlasını vermez
(PCA maliyeti artıran bir unsur olduğundan her doktor ve hastane tarafından düzenli
olarak uygulanmaz. Bazı hastanelerde ek ücret karşılığı sunulur). Eğer PCA
uygulanmamışsa belirli aralıklarla kalçadan size güçlü ağrı kesici iğneler
yapılır.

Odanıza geldikten sonra kendinizi iyi hissettiğinizde
bebeğiniz yanınıza getirilir ve onu emzirmenize yardımcı olunur. Emzirirken
karnınızda ağrı duyabilirsiniz. Sütün göğüsden dışarı atılmasını sağlayan
hormon ile rahimin kasılmasını sağlayan hormon aynıdır. Bu nedenle emzirirken
rahminiz de kasılır ve siz bunu ağrı olarak hissedebilirsiniz. Bu rahmin
kendini toplamasını hızlandıran ve kanamayı azaltan bir özelliktir. Eğer
isterseniz bebeğinizi hiç bebek odasına göndermeyip 24 saat kendi odanızda ve
yanınızda tutabilirsiniz.

Ameliyattan hemen sonra kesi hattı üzerine belirli bir süre
kum torbası gibi ağrılıklar mevzulması sıkça yapılan bir uygulamadır ancak iyi
kanama kontrolü yapıldığında hastaya gereksiz ağrı hissettirmesi dışında bir
fonksiyonu yoktur.

Ameliyattan sonraki ilk saatlerde sizinle ilgilenen hemşire
sık aralıklarla odanıza gelerek nabzınızı sayar, tansiyonunuzu ölçer ve ters
giden herhangi bir şey olup olmadığını kontrol eder.

Postop 1. gün

Ameliyatın ertesi günü sabah doktorunuz yara yeri üzerindeki
flasteri çıkartır, antiseptik solüsyon ile siler ve üzerine koruyucu bir sprey
sıkar. Yara yeriniz artık kapatılmaz, açık bırakılır (bazı doktorlar pansumanı
2-5. günde açmayı tercih ederler, ya da postop1. günde pansuman yapıp yeniden
kapatırlar). Bu sabah sondanız ve epidural katateriniz çıkartılır. Damardan
sıvı uygulamasına son verilir ve Rejim 2 adı verilen yumuşak yemekları almaya
başlarsınız. Hastabakıcılar sizi yatağınızda siler ve kendi gecelik ya da
pijamanızı giydirir.

Barsak hareketleriniz başlayıp gaz çıkardıktan sonra rejim 3
adı verilen normal yemekları almaya başlayabilirsiniz. Rejim 3 almak için gaz
çıkartılmasını beklemek vacip değildir. Erken mobilize olan hastaların büyük
bir kısmında gaz çıkartmakta problem yaşanmamaktadır.

Bu gün size düşen en önemli görev mümkün olduğunca çok
yürümektir. Yataktan kendiniz tek başınıza kalkabilirsiniz. Bunu
yapamadığınızda odadakilerden ya da hemşirelerden yardım isteyebilirsiniz. Gaz
çıkışı olmayan hastalar karında şişlik ve ağrı problemi yaşayabilirler.
Kendiliğinizden gaz çıkartamazsanız bazı ilaçlar ve lavman uygulayarak süreç
hızlandırılabilir.

Postop 2. gün

Bugün hızla iyileştiğinizi ve pek çok aktivteyi kendi
başınıza gerçekleştirebildiğinizi fark edeceksiniz. Postop 2. günde ayakta duş
şeklinde banyo yapabilirsiniz. Bunun hiçbir sakıncası yoktur. Duş yapmak
kendinizi iyi hissetmenize yardımcı olur (bazı doktorlar 1 haftaya kadar duş
yapmaya izin vermezler). Eğer genel durumunuz iyi ise ve ciddi bir problem
yoksa bugün taburcu olup evinize gidebilirsiniz.

Postop 3. gün

Durumunuz artık çok iyidir. Her işinizi kendiniz
yapabilirsiniz. İsterseniz her gün duş yapabilir, canınız ne isterse
yiyebilirsiniz. Bebek doktorunuz bebeğinizin taburcu olmasına izin verirse
taburcu olabilirsiniz. Eğer bebeğinizde yeni doğan fizyolojik sarılığı varsa
doktorunuz bebeğinizi eve göndermeyebilir. Bu durumda eğer isterseniz siz de
hastanede kalabilirsiniz.

Eve gidince

Eve gittikten sonra doktorunuzla olan ilk kontrolünüze kadar
bazı noktalara özen göstermeniz gereklidir.

Ağır fiziksel aktiviteden kaçının. Ancak bu yataktan ya da
oturduğunuz yerden kalkmayın demek değildir.

Kanamanız rengi giderek açılarak 2-3 hafta devamlı
sürebilir, ara ara kesilip sonra tekrar başlayabilir. Bunlar tamamen normaldir.

Hamilelik süresince kullandığınız demir ve vitamin ilalarını
almaya devam edin.

Ağrı kesici olarak doktorunuzun taburcu olurken verdiği
ilaçları kullanabilirsiniz.

Bebeğinizi intizamlı olarak emzirin. Sütünüzün tam olarak
gelmesi 2-3 gün alabilir endişelenmeyin.